در بلندی کوه‌های غرب بامیان، رشته‌ای از جهیل‌ها با آبی خیره‌کننده در میان صخره‌های کم‌رنگ و تقریباً سفید آرمیده است. بند امیر در ارتفاع حدود ۲۹۰۰ متر و حدود ۹۰ کیلومتر دورتر از شهر بامیان در غرب قرار دارد؛ جایی که دیواره‌های طبیعی تراورتن آب جویبارهای کوچک سرچشمهٔ بلخاب را پشت خود نگه داشته‌اند. این جهیل‌ها که از دیرباز مورد ستایش افغان‌ها و مهمانان بوده‌اند، در سال ۲۰۰۹ قلب نخستین پارک ملی افغانستان شدند.
بندهایی که آب ساخته است
جهیل‌ها در بستری از گِل رس و سنگ آهک جا دارند. در جاهایی که جویبارها به‌تندی پایین می‌افتند و آب آرام به تلاطم می‌آید، کلسیم حل‌شده به صورت تراورتن ته‌نشین می‌شود و بندهای طبیعی را بالا می‌برد. موجودات زنده، از جمله جلبک‌ها و خزه‌ها، در این روند نقش اساسی دارند؛ زمین‌شناسان هیچ نشانه‌ای از چشمه‌های گرم نیافته‌اند. این بندها در دوره‌های گرم میان‌یخچالی شکل گرفته‌اند و هنوز هم در حال رشدند، در حالی که آبِ روان گذرگاه‌های ژرفی در دلشان می‌کَند.
جغرافیه‌دانان هشت حوزهٔ اصلی را برمی‌شمارند، از بستر خشک یک جهیل و حوض‌های کم‌عمق تا جهیل‌های بزرگی با ده‌ها متر ژرفا؛ ژرفای یکی از آن‌ها به ۲۸ متر می‌رسد. معمولاً از شش جهیل آبی و ژرف نام برده می‌شود. سیستم‌های تراورتنی از این نوع تنها در چند جای جهان یافت می‌شوند و بند امیر از سال ۲۰۰۴ در فهرست آزمایشی میراث جهانی افغانستان شامل است.
افسانهٔ حضرت علی
این بندها چنان شگفت‌انگیزند که مردم از دیرباز آن‌ها را معجزه پنداشته‌اند. بنا بر روایت محلی، آن‌ها را حضرت علی، داماد پیامبر، ساخته است و هر جهیل نامی از این داستان دارد: بند ذوالفقار به نام شمشیر علی؛ بند پودینه، جهیل نعناع کوهی؛ بند پنیر؛ بند هیبت؛ بند قنبر، به نام قنبر خدمتگار علی؛ و بند غلامان.
این افسانه در دو روایت بسیار همانند به جا مانده است. یکی از پژوهشگران گمان برده که شاید این داستانی کهن باشد که چگونگی مهار دریاهای هندوکش را برای آبیاری بیان می‌کند. زیارتگاه کوچکی به احترام حضرت علی در آغاز قرن بیستم در کنار جهیل‌ها ساخته شد. هزاره‌های روستاهای این ناحیه در جهیل‌ها ماهی می‌گیرند و از آبشارها برای چرخاندن آسیاب‌های آبی خود کار می‌گیرند.
نخستین پارک ملی افغانستان
پس از ساخته شدن یک راه موتررو از بامیان و یک هوتل کوچک، جهیل‌ها از دههٔ ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ بازدیدکنندگان زیادی را به سوی خود کشاندند. در سال ۲۰۰۹ ادارهٔ ملی حفاظت محیط زیست افغانستان بند امیر را نخستین پارک ملی کشور اعلام کرد؛ با بودجهٔ ادارهٔ انکشاف بین‌المللی ایالات متحده (USAID) و حمایت انجمن حفاظت از حیات وحش (WCS) که منطقه را سروی کرد، طرح مدیریت آن را تهیه نمود و در آموزش محافظان پارک کمک کرد. یک کمیتهٔ ساحهٔ حفاظت‌شده نمایندگان ۱۳ روستای داخل پارک را گرد هم می‌آورد.
کوه‌های اطراف پناهگاه بز کوهی، قوچ وحشی اوریال، گرگ و روباه‌اند و همچنین سهرهٔ برفی افغانی، پرنده‌ای که تنها در افغانستان یافت می‌شود. پلنگ برفی نیز روزگاری در این‌جا می‌زیست، اما در دههٔ ۱۹۸۰ به سبب شکار ناپدید شد.
