احمد ظاهر

احمد ظاهر ترانه‌های فولکلور افغانی را با پاپ و جاز غربی درآمیخت و شعر کلاسیک فارسی را به آهنگی تازه سپرد.

احمد ظاهر که بسیاری او را بزرگ‌ترین آوازخوان افغانستان می‌دانند، دهه‌ها پس از مرگش هنوز صدایی محبوب است. او را به سبب موهای بناگوش و حضور صحنه‌ای‌اش اغلب «الویس افغانستان» می‌خوانند؛ او آهنگ‌ها و سازهای افغانی را با پاپ، راک و جاز غربی و تأثیرهای هندی و ایرانی درآمیخت و شعر کلاسیک و نوین فارسی را با آهنگ‌های تازه خواند.

کودکی در کابل

احمد توریالی ظاهر در ۱۴ جون ۱۹۴۶ در کابل، در خانواده‌ای از ولایت لغمان، به دنیا آمد. پدرش، داکتر عبدالظاهر، طبیب دربار شاهی بود و بعدها در سال‌های ۱۹۷۱–۱۹۷۲ صدراعظم شد. احمد در لیسهٔ حبیبیه آکاردیون می‌نواخت و در گروه آماتور مکتب آواز می‌خواند.

او پس از فراغت از دارالمعلمین کابل و گذراندن دوره‌ای در هند برای آموزش معلمی زبان انگلیسی، به‌عنوان خبرنگار در روزنامهٔ کابل تایمز کار کرد و در همان حال در محفل‌های خصوصی و جشن‌های ملی آواز می‌خواند. پخش زندهٔ آوازهایش از رادیو افغانستان و به‌زودی از تلویزیون، او را به ستاره‌ای ملی بدل کرد.

صدایی تازه در موسیقی افغانی

ظاهر گروه خود را با هارمونیه رهبری می‌کرد و گیتارهای برقی و ترومپت‌ها را در کنار رباب و طبلهٔ افغانی به کار می‌گرفت. او با آهنگسازان برجستهٔ کابل چون نینواز و شاه‌ولی ترانه‌ساز همکاری کرد و بیش از بیست آلبوم ضبط کرد؛ نخستین آلبوم رسمی او، دلک ام، در سال ۱۹۷۳ منتشر شد. پیش از آن، از میانهٔ دههٔ ۱۹۶۰ آهنگ‌هایی را به سفارش خصوصی ضبط کرده بود که به شکل کست دست‌به‌دست در کابل می‌چرخید، و پس از آن بخش بزرگی از آثارش را دوباره در استدیوهای رادیو کابل ضبط کرد. او در کابل و هرات کنسرت نیز برگزار کرد.

بیشتر آهنگ‌های او به دری‌اند، شمار زیادی به پشتو و چند آهنگ به زبان‌های دیگر. او شعرهایی از مولانا و حافظ و نیز از شاعران نوپرداز چون فروغ فرخزاد ایرانی برگزید و به آهنگ‌های غربی، از جمله «It’s Now or Never» الویس پریسلی، رنگ و بوی افغانی داد. از آهنگ‌های نامدار او می‌توان «تورا افسون» و «عجب صبری خدا دارد» را نام برد. آهنگ‌های عشق و دلتنگی او به دل شنوندگانی از هر قشر راه یافت.

مرگ و میراث

احمد ظاهر در ۱۴ جون ۱۹۷۹، روز سی‌وسومین سالگرد تولدش، در نزدیکی کوتل سالنگ در شمال کابل درگذشت. روایت رسمی علت مرگ را حادثهٔ موتر خواند، اما خانواده و بسیاری از دوستدارانش از دیرباز آن را نپذیرفته‌اند و چگونگی مرگش هنوز روشن نیست.

شبکه‌های موسیقی افغانی هنوز هر روز آهنگ‌های او را پخش می‌کنند، ناشران غربی آثارش را دوباره منتشر کرده‌اند و رادیوی عمومی امریکا (NPR) او را در شمار صداهای بزرگ سدهٔ بیستم آورده است. هر سال در ۱۴ جون، دوستدارانش بر سر آرامگاه بازسازی‌شده‌اش در گورستان شهدای صالحین کابل گرد می‌آیند، گل می‌گذارند و یادش را گرامی می‌دارند.

منابع

  1. Ahmad Zahir: The Voice of Afghanistan — Red Bull Music Academy Daily, 2016. https://daily.redbullmusicacademy.com/2016/06/ahmad-zahir-the-afghan-elvis
  2. ‘Evergreen’: Afghan Elvis’s legacy endures, decades after death — AFP via Al Jazeera, 2019. https://www.aljazeera.com/features/2019/10/10/evergreen-afghan-elviss-legacy-endures-decades-after-death
  3. The West has just discovered the Elvis of Afghanistan — Quartz. https://qz.com/india/311241/the-west-has-just-discovered-the-elvis-of-afghanistan
  4. Ahmad Zahir — Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmad_Zahir

آخرین بازبینی: October 2026

به کشف ادامه دهید