واخان

دهلیزی دورافتاده میان پامیر و هندوکش.

واخان نواری دراز و باریک از دره‌های بلند در دورترین گوشهٔ شمال‌شرق افغانستان، در ولایت بدخشان است؛ جایی که کوه‌های هندوکش و پامیر به هم می‌رسند. واخان به سوی شرق تا مرز چین امتداد دارد، تاجیکستان در شمال و پاکستان در جنوب آن قرار دارند و سرچشمه‌های آمو دریا در آن است. بیشتر این سرزمین بالاتر از ۴۰۰۰ متر قرار دارد و مردم محل آن را «بام دنیا» می‌خوانند.

این دهلیز شکل امروزی خود را در رقابت سدهٔ نزدهم میان امپراتوری‌های بریتانیا و روسیه یافت که نوار باریکی از خاک افغانستان را به عنوان حایل میان آن دو باقی گذاشت. بسیار پیش‌تر، به نظر می‌رسد مسافران گذرگاه‌های راه ابریشم، از جمله زائر چینی هیوان‌تسانگ و مارکوپولو، از همین راه گذشته باشند.

حدود ۱۵٬۰۰۰ تن در این‌جا زندگی می‌کنند که بیشترشان روستانشینان واخی در دره‌ها و مالداران قرغیز در چراگاه‌های بلندند. در سال ۲۰۱۴ سراسر این ولسوالی، با مساحتی حدود ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع، پارک ملی واخان اعلام شد که زیستگاه پلنگ برفی، بز کوهی، گرگ و گوسفند مارکوپولو با شاخ‌های بزرگ و پیچانش است.

منابع

  1. Getting to Know Afghanistan’s Huge New National Park — National Geographic. https://www.nationalgeographic.com/animals/article/140404-wakhan-national-park-afghanistan-kyrgyz
  2. World Environment Day on the Roof of the World — Wildlife Conservation Society, via Newswise. https://www.newswise.com/articles/world-environment-day-on-the-roof-of-the-world
  3. Wakhan — Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Wakhan

آخرین بازبینی: October 2026