غور ولایتی است با دره‌های بلند و زمستان‌های دراز در انتهای غربی هندوکش. در سدهٔ دوازدهم از دل این کوه‌های دورافتاده غوریان برخاستند؛ خاندانی که سپاهیانش قدرت آن را تا خراسان و هند گستردند و پایتخت تابستانی‌اش، فیروزکوه، جایی در دره‌های بالای هریرود قرار داشت. نامدارترین یادگار آنان، منار جام، هنوز در تنگه‌ای ژرف در این ولایت پابرجاست.
دره‌های بلند و زمستان‌های دراز
غور حدود ۳۶٬۷۰۰ کیلومتر مربع کوه و دره را در بر می‌گیرد که بخش بزرگی از آن در ارتفاع حدود ۲٬۵۰۰ متر قرار دارد. بخش بالایی هریرود از دل ولایت می‌گذرد، فراه‌رود جنوب آن را آبیاری می‌کند و سرچشمه‌های مرغاب نیز در همین کوهستان است.
برف سنگین اغلب از نومبر تا اپریل گذرگاه‌ها را می‌بندد و دره‌های تنگ جای چندانی برای زمین‌های آبی باقی نمی‌گذارند. مرکز ولایت، چغچران، بر سکویی کنار هریرود در ارتفاع حدود ۲٬۲۵۰ متر قرار دارد. این شهر تنها پس از آن ساخته شد که غور در سال ۱۹۶۴ ولایت شد، در جایی که پیش‌تر جز یک کاروانسرا چیزی نبود؛ در سال ۲۰۱۴ نام آن به یاد پایتخت کهن غوریان رسماً به فیروزکوه تغییر یافت.
غوریان و منار جام
برآمدن غور شگفت‌انگیز بود. این سرزمین تا سدهٔ یازدهم کوهستانی جدا افتاده بود، اما در سدهٔ دوازدهم فرمانروایان شنسبانی آن امپراتوری‌ای بنیاد نهادند: حدود سال ۱۱۵۰ سلطان علاءالدین حسین غزنی را غارت کرد و جانشینانش از فیروزکوه فرمان راندند و زمستان‌ها را در دشت‌های معتدل‌تر زمینداور می‌گذراندند. مغولان در سال ۱۲۲۰ شهر را محاصره کردند و در ۱۲۲۲ گرفتند و پس از آن، نام فیروزکوه از تاریخ ناپدید شد.
منار جام، برجی ۶۵ متری از آجر آراسته که سلطان غیاث‌الدین در اواخر سدهٔ دوازدهم ساخت، در ارتفاع حدود ۱٬۹۰۰ متر و در جای پیوستن رود جام به هریرود سر برافراشته است. یونسکو که آن را در فهرست میراث جهانی ثبت کرده، یادآور می‌شود که این منار احتمالاً جای فیروزکوه را نشان می‌دهد، هرچند پژوهشگران هنوز دربارهٔ آن بحث دارند. در غور نشانه‌های کهن‌تری نیز هست، از جمله غارهای یک صومعهٔ بودایی که در صخره‌ای بر فراز هریرود کنده شده‌اند.
مردم و چراگاه‌ها
بیشتر مردم غور به دری سخن می‌گویند، با گویش‌هایی نزدیک به گویش هرات. بسیاری از آنان از مردمان ایماق‌اند، به‌ویژه تایمنی‌ها و فیروزکوهی‌ها که نامشان یادآور پایتخت غوریان است؛ جوامع هزاره و پشتون نیز در این ولایت زندگی می‌کنند. ادارهٔ ملی احصائیه و معلومات نفوس ولایت را در ۲۰۲۱–۲۲ حدود ۷۷۷ هزار تن تخمین زده است.
زراعت و مالداری پشتوانهٔ زندگی در این ولایت است. در تابستان چغچران جان می‌گیرد؛ روستاییان ایماق و مالداران کوچی، که بسیاری از آنان پشتون‌اند، در بازار آن گرد می‌آیند؛ بازاری که در دههٔ ۱۹۷۰ یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مالداری کشور بود.
