فراه در جایی قرار دارد که کوه‌های غرب افغانستان جای خود را به دشت‌های سیستان می‌دهند. مرکز آن، که آن هم فراه نام دارد، در ارتفاع حدود ۷۳۰ متر از سطح بحر بر کنار فراه‌رود قرار گرفته؛ در نقطه‌ای که روزگاری بر دروازهٔ شمالی سیستان و راه کاروان‌رو میان کندهار و هرات تسلط داشت. کمتر جایی می‌تواند نام خود را تا این اندازه به گذشته برساند: فراه از هزارهٔ نخست پیش از میلاد تقریباً همین نام را نگه داشته است.
کوه، دشت و رود
فراه‌رود از شرق به غرب از میانهٔ ولایت می‌گذرد و خاش‌رود در امتداد لبهٔ جنوبی آن جریان دارد. در جنوب فراه‌رود زمین به دشت‌های بیابانی باز می‌شود و در شمال و شرق شهر رفته‌رفته کوهستانی‌تر می‌گردد. هر دو رود به سوی حوزهٔ سیستان می‌روند و دریاچه‌های کم‌ژرفای هامون صابری و هامون پوزک تا گوشهٔ جنوب‌غربی ولایت می‌رسند.
ولسوالی لاش و جوین در شمال سیستان نیز بخشی از فراه است. اقلیم ولایت خشک و گرم است و برای گیاهانی که آفتاب فراوان و آب اندک می‌خواهند بسیار مناسب است.
چهارراهی کهن
فراه را با فراده، پایتخت هخامنشی درنگیانا، یکی دانسته‌اند که اسکندر مقدونی نامش را به پروفتاسیا تغییر داد. در حدود پایان سدهٔ نخست پیش از میلاد، ایزیدور خاراکسی از «فرا» به عنوان «شهری بسیار بزرگ» بر راه زمینی میان شام و هند یاد کرده است. پس از آن، فراه دژی در مرز شرقی امپراتوری ساسانی بود.
در سدهٔ دهم میلادی، جغرافیانویسان مسلمان از شهری بزرگ با حدود شصت روستا و مردمی گوناگون، از جمله مسیحیان، سخن گفته‌اند؛ این شهر به نام «اپره» از سدهٔ هشتم تا دوازدهم مقر اسقفی نسطوری بود. پس از یورش مغولان شهر رو به افول نهاد و بارها دست به دست شد. در سال ۱۸۶۲ برای همیشه بخشی از دولت افغانستان گردید.
شهر کهنهٔ دیواردار بر کرانهٔ راست رود اکنون ویرانه است. فراه امروزی از دههٔ ۱۹۳۰، پس از آن‌که در سال ۱۹۳۳ شاروالی شد، بر کرانهٔ مقابل رشد کرد و بازارش یکی از بزرگ‌ترین بازارهای میان هرات و کندهار شد.
مردم و محصولات
از هر پنج تن حدود چهار تن پشتون‌اند، از جمله علیزی، بارکزی و نورزی؛ تاجیک‌ها دومین گروه بزرگ‌اند و جوامع کوچک‌تری از بلوچ‌ها، هزاره‌ها و ایماق‌ها نیز در این ولایت زندگی می‌کنند. پشتو و دری هر دو به گستردگی گفته می‌شوند. دهقانان در امتداد رودها گندم، شالی، جواری و جو می‌کارند و گاو، گوسفند، بز و شتر نگه می‌دارند.
انار شناخته‌شده‌ترین میوهٔ فراه است. باغ‌های انار که بیش از ۸۰۰۰ هکتار را می‌پوشانند، بیشتر در اطراف مرکز ولایت و در پشت‌رود، خاک سفید، اناردره و بالابلوک قرار دارند؛ نام اناردره خود به معنای «درهٔ انار» است. درختان خرما از دیرباز این‌جا و آن‌جا در ولایت روییده‌اند و اقلیم گرم و آفتابی سبب شده که باغ‌های تازهٔ خرما نیز ایجاد شود.