پشتو

یکی از دو زبان رسمی افغانستان.

پشتو زبانی ایرانی شرقی از خانوادهٔ زبان‌های هند و اروپایی است که در جنوب و شرق افغانستان، در میان جوامع ساکن در شمال و در آن سوی مرز در شمال‌غرب پاکستان به آن سخن می‌گویند. پشتو در کنار دری یکی از دو زبان رسمی افغانستان است. فرمانی شاهی در سال ۱۹۳۶ آن را به جایگاه زبان رسمی رساند و پښتو ټولنه (اکادمی پشتو) یک سال بعد بنیاد گذاشته شد.

واژهٔ پشتو تنها نام یک زبان نیست؛ نام آیین ننگ و ناموس پشتون‌ها نیز هست و گفته‌ای مشهور می‌گوید پشتون راستین کسی نیست که تنها به پشتو سخن بگوید، بلکه کسی است که به پشتو زندگی کند. پشتو گویش‌های فراوانی دارد که بر پایهٔ تلفظ برخی آواها به دو دستهٔ «نرم» و «سخت» تقسیم می‌شوند، با این همه در اصل یک زبان است.

پشتو با شکل دگرگون‌شده‌ای از الفبای فارسی-عربی نوشته می‌شود. ادبیات نوشتاری پشتو در سدهٔ هفدهم، به‌ویژه با خوشحال خان ختک (۱۶۱۳–۱۶۸۹) و رحمان بابا (۱۶۵۰–۱۷۱۵) که هنوز از بزرگ‌ترین شاعران آن به شمار می‌روند، شکوفا شد.

منابع

  1. AFGHANISTAN vi. Paṣ̌tō — Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/afghanistan-vi-pasto/
  2. AFGHANISTAN v. Languages — Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/afghanistan-v-languages/
  3. Pashto — Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Pashto

آخرین بازبینی: October 2026