جام

مناری از سدهٔ دوازدهم که تنها در یک تنگه ایستاده است.

در درهٔ ژرف و دورافتاده‌ای در ولایت غور، جایی که دریای جام در ارتفاع حدود ۱۹۰۰ متر به هریرود می‌پیوندد، برجی تنها از خشت پخته ۶۵ متر بر فراز کرانهٔ دریا سر برافراشته است. منار جام نام سلطان غیاث‌الدین محمد غوری (۱۱۶۳–۱۲۰۳) را بر خود دارد و احتمالاً جای فیروزکوه، پایتخت تابستانی غوریان، را نشان می‌دهد. کتیبهٔ بنیاد آن را ۱۱۷۴–۱۱۷۵ یا ۱۱۹۳–۱۱۹۴ خوانده‌اند؛ پژوهش‌های تازه تاریخ نخست را ترجیح می‌دهند.

منار از پایه‌ای هشت‌ضلعی به قطر حدود ۹ متر آغاز می‌شود و با بدنه‌های استوانه‌ای که رو به بالا باریک‌تر می‌شوند بالا می‌رود. سراسر سطح آن با آرایه‌های هندسی آجری و نوارهایی از کتیبهٔ کوفی، از جمله بخشی از قرآن کریم و القاب سلطان، پوشیده است؛ حروف نوار میانی با لعاب فیروزه‌ای برجسته شده‌اند.

در نزدیکی آن نشانه‌هایی از قلعه‌ها و برج‌های غوری و سنگ‌قبرهای یک جامعهٔ یهودی سدهٔ دوازدهم دیده می‌شود. این محوطه که در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ با کار باستان‌شناسان به شهرت رسید، در سال ۲۰۰۲ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

منابع

  1. Minaret and Archaeological Remains of Jam — UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/211/
  2. JĀM ii. Jām Minaret — Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/jam-minaret/
  3. Minaret of Jam — Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Minaret_of_Jam

آخرین بازبینی: October 2026