بامیان حوزه‌ای دراز و بلند در کوهستان‌های مرکزی افغانستان است که از شمال با غربی‌ترین رشته‌های هندوکش و از جنوب با کوه بابا احاطه شده است. کف دره در ارتفاع حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متر قرار دارد، زمستان‌هایش سخت است و کشاورزی به آبیاری وابسته است: گندم، کچالو و رشقه، باغ‌های زردآلو و سیب، و قطارهای سفیدار و بید.
بامیان نه از کشاورزی، بلکه از راه‌ها و سفرها رونق گرفت. این دره بر سر راه‌های کهنی قرار داشت که باختر را به حوزهٔ کابل و هند پیوند می‌دادند و پیش از سخت‌ترین کوتل‌ها منزلگاهی طبیعی برای کاروان‌ها بود. از حدود سدهٔ یکم تا سیزدهم میلادی، بامیان یکی از مراکز مهم بودایی بود و غارهای فراوانی (صومعه‌ها، نمازخانه‌ها و پرستشگاه‌ها که برخی نقاشی‌های دیواری دارند) در صخرهٔ بزرگ شمال دره کنده شدند.
دو پیکرهٔ عظیم ایستادهٔ بودا به بلندی ۵۵ و ۳۸ متر تا هنگام تخریب‌شان در سال ۲۰۰۱ در طاقچه‌های همین صخره جای داشتند. این دره همراه با غارها، قلعه‌ها و دیگر آثارش از سال ۲۰۰۳ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت است.