بامیان

په مرکزي غرونو کې د ډبرو، سمڅو او کروندو یوه لوړه دره.

بامیان د افغانستان په مرکزي غرونو کې یوه اوږده او لوړه حوزه ده چې شمال ته یې د هندوکش تر ټولو لویدیځې لړۍ او جنوب ته یې د بابا غر پراته دي. د درې تل نږدې ۲۵۰۰ تر ۳۰۰۰ مترو لوړوالي ته پروت دی، ژمی یې سخت وي او کرنه یې په اوبو لګولو پورې تړلې ده: غنم، کچالو او رشقه، د زردالو او مڼو باغونه، او د سپېدارو او ولو قطارونه.

بامیان د کرنې له امله نه، بلکې د لارو او سفرونو له برکته وده وکړه. دا دره د هغو زړو لارو پر سر پرته وه چې باختر یې د کابل له حوزې او هند سره نښلاوه، او تر ټولو سختو کوتلونو مخکې د کاروانونو لپاره طبیعي تمځای و. له لومړۍ تر دیارلسمې میلادي پېړۍ پورې بامیان د بودايانو یو مهم مرکز و، او د درې په شمالي ستر ګړنګ کې ګڼې سمڅې (خانقاوې، د عبادت کوټې او معبدونه چې ځینې یې دېوالي انځورونه لري) وکیندل شوې.

د بودا دوه لویې ولاړې مجسمې چې ۵۵ او ۳۸ متره لوړې وې، د همدې ګړنګ په طاقچو کې تر ۲۰۰۱ کال پورې ولاړې وې، چې بیا ړنګې شوې. دا دره د خپلو سمڅو، کلاګانو او نورو پاتې شونو سره له ۲۰۰۳ کال راهیسې د یونسکو د نړیوال میراث په لړلیک کې ثبت ده.

سرچینې

  1. Cultural Landscape and Archaeological Remains of the Bamiyan Valley — UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/208/
  2. BĀMĪĀN i. The Bāmīān basin — Xavier de Planhol, Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/bamian-town-in-central-afghanistan/bamian-i-the-bamian-basin/
  3. Buddhas of Bamiyan — Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Buddhas_of_Bamiyan

وروستۍ کتنه: October 2026