چای نوشیدنی مهمان‌نوازی افغان‌هاست و چای سبزِ خوشبو با هیل آشناترین شکل آن است. به مهمانی که به خانه یا دفتر می‌رسد تقریباً بی‌درنگ یک پیاله چای پیشکش می‌شود، معمولاً با تکه‌ای قند در کنارش، و چای در صبحانه، چاشت و شام به یک اندازه حاضر است. نام «قهوه» (کهوه) که در افغانستان، شمال پاکستان و بخش‌هایی از آسیای میانه برای چای سبز به کار می‌رود، شاید با واژهٔ عربی قهوه هم‌ریشه باشد، اما اینجا به معنای چای است.
آداب پیاله
افغانستان به سبب جایگاهش بر جادهٔ کهن ابریشم با چای آشنا شد. هلن صابری که در دههٔ ۱۹۷۰ در افغانستان زندگی می‌کرد، آداب آن را چنین شرح می‌دهد: نخست پیالهٔ شیرین یا «چای شیرین»، سپس پیاله‌ای بی‌بوره یا «چای تلخ». بسیاری از مردم تکه‌ای قند را در دهان نگه می‌دارند و چای را با آن می‌نوشند، و میزبان پیاله را پیوسته پر می‌کند تا مهمان آن را چپه کند. چای با نُقل بادامی یا نخودی، کلچه و دیگر شیرینی‌ها همراه است.
گونه‌ها
هیل یا کوبیده و روی چای پاشیده می‌شود یا درسته در چاینک انداخته می‌شود. چای سیاه نیز نوشیده می‌شود، و شیر جز شاید هنگام صبحانه کمتر به چای افزوده می‌شود. برای عروسی‌ها و نامزدی‌ها «شیرچای قیماقی» آماده می‌شود: چای سبزی که با جوش شیرین هوا داده می‌شود تا سرخ تیره شود، سپس با شیر گلابی‌رنگ می‌گردد و قیماق غلیظ روی آن گذاشته می‌شود. برخی دستورهای خانوادگی کمی دارچین یا زنجبیل هم می‌افزایند.
مواد لازم
- ۱ لیتر آب
- ۳ تا ۴ قاشق چای‌خوری چای سبز خشک
- ۶ تا ۸ دانه هیل سبز، اندکی کوبیده
- بوره یا قند برای همراهی
- اختیاری: تکهٔ کوچکی چوب دارچین
طرز تهیهٔ خانگی
- آب را تا جوش ملایم برسانید.
- هیل (و در صورت استفاده، دارچین) را بیفزایید و ۵ تا ۱۰ دقیقه آهسته بجوشانید تا آب خوشبو شود.
- دیگچه را از روی آتش بردارید، چای را بیفزایید و هم بزنید.
- بگذارید ۱ تا ۳ دقیقه، به اندازهٔ دلخواه، دم بکشد.
- چای را در چاینک گرم یا مستقیم در گیلاس‌ها یا پیاله‌های کوچک صاف کنید.
- با بوره یا قند در کنار، و اگر دارید با شیرینی یا میوهٔ خشک و مغزها تقدیم کنید.
