قندهار، یکی از مهم‌ترین شهرهای افغانستان و مرکز ولایت قندهار، نزدیک بالای یک مخروط افکنهٔ پهناور جا دارد؛ جایی که دریای ارغنداب و شاخهٔ فرعی‌اش، ترنک، به هم می‌رسند، در ارتفاع حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ متر. این واحهٔ کشتزارهای غله، باغ‌ها و بوستان‌ها، که با نهرها و کاریزها آبیاری می‌شود، حدود ۷۰ کیلومتر از شرق تا غرب امتداد دارد و از جنوب به ریگ‌زارهای دشت ریگستان می‌رسد. قندهار از دیرباز چهارراهی بر یکی از راه‌های اصلی از فلات ایران به نیم‌قارهٔ هند بوده است.
قندهار کهنه و پشتهٔ قیتول
شهر قدیم، که شهر کهنه (به پشتو زوړ ښار) خوانده می‌شود، چند کیلومتر دورتر از شهر امروزی در دامنهٔ پشتهٔ سنگی قیتول قرار دارد. کاوش‌ها نشان داده‌اند که مردم از حدود ۷۰۰ پیش از میلاد در این‌جا ساکن بوده‌اند و ارگ آن دست‌کم به قرن ششم پیش از میلاد برمی‌گردد. در همین نزدیکی، کتیبه‌ای سنگی به دو زبان یونانی و آرامی از امپراتور هندی، آشوکا، در سال ۱۹۵۸ کشف شد؛ گواهی بر وجود شهری مهم در سرحد غربی هند در قرن سوم پیش از میلاد. یک استوپه و دیر بودایی هنوز بر فراز پشته ایستاده‌اند.
نام قندهار نخستین بار در اثر بلاذری، تاریخ‌نگار عرب قرن نهم، پدیدار می‌شود. ریشهٔ این نام هنوز مورد بحث است: پژوهشگران آن را به گندهارای باستان یا به گوندوفارس، شاه هندو-پارتی، پیوند داده‌اند، اما پیوند عامیانهٔ آن با اسکندر پشتوانهٔ علمی ندارد.
بابر، نادرشاه و احمدشاه
بابر قندهار را در سال ۱۵۰۷ گرفت و در سال ۱۵۲۲ سرانجام آن را به‌طور کامل در اختیار گرفت. در انتهای شمالی قیتول، رشته‌پله‌هایی تراشیده در سنگ، معروف به چهل‌زینه، به اتاقکی می‌رسد که کتیبه‌ای فارسی با تاریخ ۱۵۳۱ در آن، سرزمین‌های زیر فرمان بنیان‌گذار دودمان مغولی هند را برمی‌شمارد. در قرن هفدهم، تاورنیه، جهانگرد فرانسوی، قندهار را شهری بزرگ بر راه کاروان‌روی هند توصیف کرد که صفویان و مغولان سخت بر سرش رقابت داشتند. نادرشاه در سال ۱۷۳۸، پس از یک سال و نیم محاصره، شهر کهنه را گرفت و ویران کرد.
در سال ۱۷۴۷ احمدشاه درانی به پادشاهی برگزیده شد و در مسجد جامع قندهار تاج پادشاهی بر سر نهاد. او شهر تازه‌ای به نام احمدشاهی بنیاد نهاد که روی سکه‌هایش «اشرف‌البلاد»، یعنی «شریف‌ترین شهرها»، خوانده می‌شد. دو جادهٔ اصلی که با زاویهٔ قائمه یکدیگر را قطع می‌کردند، شهر را به چهار بخش تقسیم می‌کردند و در محل تقاطع، بازاری گنبددار قرار داشت؛ حصاری به بلندی نُه متر با شش دروازه گرداگرد شهر را فرا گرفته بود. قندهار تا دههٔ ۱۷۷۰ پایتخت ماند تا آن‌که کابل جایش را گرفت. آرامگاه هشت‌ضلعی احمدشاه با گنبد کاشی‌کاری‌شدهٔ آبی، در کنار زیارتگاه خرقهٔ شریف، خرقهٔ پیامبر، ایستاده است که حدود سال ۱۷۷۰ ساخته شد.
باغ‌ها و تجارت
در قرن نزدهم قندهار با هند و ایران داد و ستد پررونقی داشت. سوداگران هندو و پارسی صدها دکان داشتند و شهر مقدار زیادی میوهٔ خشک، به‌ویژه انگور و زردآلو، و نیز اسپ صادر می‌کرد.
ولایت قندهار از دیرباز به حیث مهم‌ترین ساحهٔ پرورش انار در افغانستان شناخته شده و میوه‌اش به کیفیت بالا شهرت دارد. نوع برتر آن، انار قندهاری، در ارتفاع کمتر از حدود ۱۰۰۰ متر بهترین رشد را دارد و بیشترین حاصل در ولسوالی ارغنداب به دست می‌آید. اقلیم این‌جا نیمه‌خشک است و سالانه تنها حدود ۱۶۴ میلی‌متر باران می‌بارد، از همین رو باغ‌ها به آبیاری وابسته‌اند.