چای د افغانانو د مېلمه پالنې څښاک دی، او له هېل سره خوشبویه شنه چای یې تر ټولو پېژندل شوې بڼه ده. هغه مېلمه چې کور یا دفتر ته راځي، نږدې سمدلاسه ورته یوه پیاله چای وړاندې کېږي، معمولاً له یوې ټوټې قند سره، او چای د سهار، غرمې او ماښام په ډوډۍ کې یو شان شته. د «قهوه» (کهوه) نوم چې په افغانستان، شمالي پاکستان او د منځنۍ اسیا په ځینو برخو کې د شنې چای لپاره کارول کېږي، ښايي د قهوې له عربي کلمې سره یوه رېښه ولري، خو دلته د چای معنا لري.
د پیالې آداب
افغانستان د ورېښمو پر زړې لارې د خپل موقعیت له امله له چای سره آشنا شو. هلن صابري، چې د ۱۹۷۰ لسیزې پر مهال په افغانستان کې اوسېده، د دې آداب داسې بیانوي: لومړۍ پیاله خوږه، یا «چای شیرین»، بیا یوه پیاله بې بورې، یا «چای تلخ». ډېر خلک د قند یوه ټوټه په خوله کې ساتي او چای ورسره څښي، او کوربه پیاله پرله پسې ډکوي تر څو مېلمه یې نسکوره کړي. چای له بادامي یا نخودي نقل، کلچو او نورو خوږو سره راوړل کېږي.
ډولونه
هېل یا کوټل کېږي او پر چای شیندل کېږي، یا روغ په چاینک کې اچول کېږي. توره چای هم څښل کېږي، او شیدې په ندرت سره ورزیاتېږي، پرته له دې چې ښايي د سهار پر مهال. د وادونو او کوژدو لپاره «قیماق چای» جوړېږي: شنه چای چې د خوړو په سوډا سره هوا ورکول کېږي تر څو تور سور رنګ ونیسي، بیا په شیدو ګلابي کېږي او پر سر یې ټینګ قیماق ایښودل کېږي. ځینې کورني دستورونه لږ دارچیني یا زنجبیل هم ورزیاتوي.
اړین توکي
- ۱ لیتر اوبه
- ۳ تر ۴ د چای کاچوغې وچه شنه چای
- ۶ تر ۸ دانې شنه هېل، لږ کوټل شوي
- بوره یا قند د چای سره
- اختیاري: د دارچینۍ یوه وړه ټوټه
په کور کې د پخولو لاره
- اوبه تر ورو ایشېدو پورې ورسوئ.
- هېل (او که یې کاروئ، دارچیني) ورزیات کړئ او ۵ تر ۱۰ دقیقې یې ورو ورو وایشوئ تر څو اوبه خوشبویه شي.
- لوښی له اوره لرې کړئ، چای ورزیاته کړئ او وې خوځوئ.
- پرېږدئ چې ۱ تر ۳ دقیقې، د خوښې سره سم، دم شي.
- چای په تود چاینک کې یا نېغ په وړو ګیلاسونو یا پیالو کې چاڼ کړئ.
- له بورې یا قند سره، او که یې لرئ، له خوږو یا وچې مېوې او مغزو سره یې وړاندې کړئ.
