منتو د نري خمیر کوچني پنډکي دي چې د غوا یا پسه قیمه شوې غوښه او ډېر پیاز پکې نغښتل کېږي او په بړاس پخېږي. پر سر یې د ووږې لرونکو مستو یوه طبقه او د رومي بانجانو ساس چې له دال نخود یا لوبیا سره جوړ شوی وي اچول کېږي او په وچې پودینې ښکلی کېږي. څرنګه چې منتو په ډېره اندازه جوړېږي، د راټولېدو خواړه دي: حمیرا غلزی، افغان لیکواله، د پسرلي د منتو جوړولو هغو مېلمستیاوو یادونه کوي چې کورنۍ پکې ټوله ورځ یوځای پخلی، خبرې اترې او خوراک کوي.
د ورېښمو د لارې خواړه
منتو د منځنۍ اسیا د خمیري پنډکو یوې لویې کورنۍ برخه ده. نوم یې معمولاً چینايي کلمې «مانتو» ته رسول کېږي، او د ورته خوړو ځینې لومړني توصیفونه د مغولي امپراتورۍ دورې ته رسېږي. ویل کېږي چې ترکي او مغولي خلکو دا دستور د ورېښمو د لارې پر اوږدو یوړ؛ سپرو مسافرو کنګل شوي یا وچ شوي پنډکي له ځانه سره وړل چې د کمپ پر اور به ژر وایشول شول. په افغانستان کې دې خوړو د مستو، پودینې او دانو په مرسته خپل ځانګړی خوند پیدا کړ.
ساسونه او ډولونه
افغان پخلي کوونکي منتو کوچني خوښوي او خمیر یې نری غوړوي چې سخت او ژوول نه شي. مستې یې کېدای شي ټینګه چکه وي چې په ووږه، لیمو، پودینه او مرچو خوندوره شوې وي، او دویم ساس کېدای شي د رومي بانجانو سره دال نخود یا سره لوبیا وي. ځینې کورنۍ ورسره تازه شنه پیاز، مولۍ او بادرنګ ږدي. منتو له آشک سره په اسانۍ ګډوډېږي، خو دا دواړه توپیر لري: منتو د غوښې سره په منځ کې په بړاس پخېږي، خو آشک ایشول کېږي او په ګندنه ډکېږي.
اړین توکي
- ۳۵۰ ګرامه د پسه یا غوا قیمه شوې غوښه
- ۶۰۰ ګرامه پیاز (شاوخوا ۳ غټې دانې)، ورې ټوټې شوې
- ۳ غټې کاچوغې غوړي، په دوو برخو
- ۲ د چای کاچوغې وړه ګشنیز
- نیمه د چای کاچوغه تور مرچ او ۱ د چای کاچوغه مالګه
- شاوخوا ۴۰ چمتو ګردې یا څلور ګوټې د خمیر پاڼې (د ډمپلینګ یا ونټون)
- د ساس لپاره: ۱۵۰ ګرامه دال نخود، ۲ تر ۳ ساعته لمد شوی؛ ۱ پیاز ټوټه شوی؛ ۲ تڼۍ ووږه؛ ۲ رومي بانجان ټوټه شوي؛ ۱ غټه کاچوغه د رومي بانجانو رب؛ نیمه د چای کاچوغه زرچوبه؛ مالګه
- د مستو لپاره: ۴۰۰ ګرامه ساده مستې، ۲ تڼۍ کوټل شوې ووږه او لږه مالګه
- وچه پودینه او سور مرچ د سینګار لپاره
په کور کې د پخولو لاره
- ساس جوړ کړئ: پیاز او ووږه په ۱ غټه کاچوغه غوړو کې ورېت کړئ تر څو لږ رنګ ونیسي، رومي بانجان، رب، زرچوبه، اوبه ایستل شوی دال نخود او شاوخوا ۲۰۰ ملي لیتره اوبه ورزیاتې کړئ او ۳۰ تر ۴۵ دقیقې یې ورو ورو وایشوئ تر څو دال نرم شي. مالګه یې برابره کړئ.
- د منځ مواد جوړ کړئ: قیمه په پاتې غوړو کې سره کړئ، پیاز ورزیات کړئ او تر هغه یې پاخه کړئ چې روڼ شي، بیا ګشنیز، تور مرچ او مالګه ورګډه کړئ. پرېږدئ چې بشپړ سوړ شي.
- مستې له ووږې او مالګې سره ګډې کړئ.
- د هرې خمیرې پاڼې په منځ کې یوه ډکه د چای کاچوغه مواد کېږدئ، څنډې یې په اوبو لندې کړئ، منځ ته یې راټولې کړئ او کلکې یې ټینګې کړئ.
- د منتو پخولو د لوښي پوړونه غوړ کړئ، منتو له لږ واټن سره پکې کېږدئ او شاوخوا ۲۵ دقیقې یې په بړاس پاخه کړئ.
- په پتنوس کې یو څه مستې خپرې کړئ، منتو پرې کېږدئ، ساس او پاتې مستې پرې واچوئ او وچه پودینه او مرچ پرې وشیندئ.
