جلال‌آباد، مرکز ولایت ننگرهار، در دره‌ای پهن و گرم در شرق افغانستان، در ارتفاع حدود ۵۷۵ متر از سطح بحر قرار دارد. دریای کابل از کنارهٔ شمالی شهر می‌گذرد و در جلال‌آباد دریای کنر، دریای بزرگی که از یخچال‌های کوه‌های شمال آب می‌گیرد، به آن می‌پیوندد. این شهر با زمستان‌های معتدل و باغ‌های مالته و دیگر مرکبات، دیرزمانی جایی سرسبز و آرام میان فلات بلند کابل و دشت‌های پشاور بوده است.
بر سر راه خیبر
جلال‌آباد نزدیک دروازهٔ غربی درهٔ خیبر و تقریباً در نیمهٔ راه کابل و پشاور قرار دارد؛ کابل به خط مستقیم حدود ۱۲۰ کیلومتر در غرب و پشاور حدود ۱۱۰ کیلومتر در شرق آن است. این موقعیت سده‌ها آن را به نقطهٔ پیوند بازرگانی و فرهنگ میان آسیای میانه و جنوبی بدل کرده است. تاریخ‌نگاران اغلب یادآور می‌شوند که شهر در داد و ستد به پشاور و در سیاست به کابل چشم داشته است.
مغولان هند این دره را به خوبی می‌شناختند. بابر، بنیان‌گذار امپراتوری مغولی، در نخستین سفرش به سوی هند در سال ۱۵۰۵ ننگرهار را وصف کرد و از تفاوت آب‌وهوا، درختان، پرندگان و رسوم آن با کابل سخن گفت. نوه‌اش اکبر این شهر را دگرگون کرد و آن را استوار به قلمرو مغولی پیوند داد و جهانگیر در سال ۱۶۱۰ در نمله، حدود ۴۰ کیلومتر جنوب‌غرب شهر، باغ‌هایی ساخت.
هده و گذشتهٔ بودایی
مدت‌ها پیش از اسلام، منطقهٔ جلال‌آباد یکی از کانون‌های بودایی در جهان گستردهٔ گندهارا بود. زایران چینی، فاشیان در سدهٔ پنجم و هیوان‌تسانگ در سدهٔ هفتم، جاهای مقدس آن را وصف کردند و هیوان‌تسانگ از هزاران راهب نوشت که در حدود صد صومعه زندگی می‌کردند. هده، حدود ۱۱ کیلومتر جنوب شهر، به زیارتگاه‌هایی شهرت داشت که گفته می‌شد یادگارهایی از بودا، از جمله پاره‌ای از جمجمهٔ او، را در خود دارند.
کاوش‌ها در هده از دههٔ ۱۹۲۰ به بعد صدها پیکرهٔ گچی و گلی را آشکار کرد؛ یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های هنر بودایی از سده‌های نخست میلادی. نفوذ یونانی و رومی در آن‌ها چشمگیر است: برای نمونه، وجره‌پانی، نگهبان بودا، به چهرهٔ هراکلس نمایش داده شده است. یافته‌ها میان موزیم ملی کابل و موزیم گیمه در پاریس بخش شدند.
باغ زمستانی
جلال‌آباد به سبب گرمای نزدیک به گرمسیری‌اش، نسل‌ها همراه با پشاور اقامتگاه زمستانی بزرگان کابل بود و خانواده‌های کوچی نیز برای ماه‌های سرد به این دره فرود می‌آمدند. امیر حبیب‌الله (۱۹۰۱–۱۹۱۹) کاخ سراج‌العمارات را در مرکز شهر ساخت. او، پسرش امان‌الله و ملکه ثریا در آرامگاهی در جلال‌آباد به خاک سپرده شده‌اند.
این دره به حاصلخیزی نامدار است. افزون بر مالته، نارنگی، چکوترا، لیمو و لیموی کاغذی، انار، برنج، گندم و نیشکر نیز در آن به دست می‌آید و کلوخه‌های بورهٔ قهوه‌ای نیشکر آن، که به پشتو ګوړه نام دارد، هم در کابل و هم در پشاور ارزشمند است.
شکوفهٔ نارنج و شعر
هر بهار، هنگامی که درختان نارنج شکوفه می‌کنند، جلال‌آباد جشن نارنج گل یا جشنوارهٔ شکوفهٔ نارنج را برگزار می‌کند. این جشن بیش از شصت سال است که گردهمایی شعر و نویسندگی افغانستان بوده است. در سال ۲۰۱۰ بیش از ده هزار تن در آن شرکت کردند، از جمله نویسندگان و شاعرانی از سراسر افغانستان و شاعران پشتوزبان از آن سوی مرز در پاکستان، که آمدند تا در شهری آکنده از بوی شکوفه شعر بخوانند.