هرات

د کاشي کارۍ، مینیاتور او تیموري معمارۍ ښار.

هرات د افغانستان په لویدیځ کې د هریرود په زرخېز دښت کې پروت دی او له دوه زره کلونو ډېر وخت راهیسې ستراتیژیک، سوداګریز او فرهنګي ارزښت لري. ګومان کېږي چې دا ښار د «آریا» له زاړه پارسي ښارګوټي پیل شوی وي؛ سکندر مقدوني په ۳۳۰ ق.م کال کې ونیو، او په اسلامي دوره کې هرات د خپلې ظریفې فلزکارۍ، په ځانګړي ډول د نقش لرونکو او مرصع برنجي توکو، له امله مشهور شو.

هرات چې په دیارلسمه پېړۍ کې د مغولو له خوا ړنګ شو، د تیموریانو په وخت کې بیا وغوړېد. د تیمور زوی شاهرخ په ۱۳۹۷ کال کې د هرات والي شو او هرات یې د تیموري دولت اصلي پلازمېنه کړ؛ د ښار ارګ یې بیا جوړ کړ او بازار یې پراخ کړ. ملکې ګوهرشاد د مصلی ودانۍ جوړې کړې چې منارونه او کاشي‌کاري شوی، کرښه‌دار ګنبد یې لا هم د ښار پر سر ولاړ دي.

د سلطان حسین بایقرا (۱۴۷۰–۱۵۰۶) په وخت کې د هرات دربار نامتو شاعران، پوهان او هنرمندان لکه شاعر جامي او انځورګر بهزاد ځانته راکش کړل، او ښار د خطاطۍ او انځورګرۍ مرکز وګرځېد. زوړ ښار د خپلې څلورګوټې نقشې، جامع جومات او انګړ لرونکو کورونو سره لا هم د خپل تاریخي جوړښت لویه برخه ساتلې ده.

سرچینې

  1. City of Herat (Tentative List) — UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1927/
  2. HERAT iii. History, Medieval Period — Maria Szuppe, Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/herat-iii/
  3. Restoration in Herat — Aga Khan Development Network (AKDN). https://the.akdn/en/where-we-work/central-asia/afghanistan/cultural-development-overview-afghanistan/restoration-in-herat-afghanistan

وروستۍ کتنه: October 2026