هیوان تسانګ (شوانزانګ؛ ۶۰۲–۶۶۴) یو چینايي بودايي راهب و چې په ۶۲۹ کال کې له چین څخه ووت څو د بودايي دین زده کړه یې د هغه په سرچینه، هند کې، وکړي، او له شپاړسو کلونو وروسته په ۶۴۵ کې د تانګ پلازمېنې ته راستون شو. هغه په دې سفر کې د نننۍ افغانستان له خاورې تېر شو، او د هغه کتاب داتانګ شيیو جي («د لوی تانګ په دوره کې د لوېدیځو سیمو راپور») د دقیقو جزئیاتو له امله د تاریخپوهانو او لرغونپوهانو په نزد ډېر ارزښت لري.
هغه په بلخ کې، چې د تخارستان پلازمېنه وه، شاوخوا سل بودايي خانقاوې او نږدې ۳۰۰۰ راهبان وشمېرل، او یوه ښکلې «نوې خانقاه» یې د زرینو مجسمو سره بیان کړه چې وروسته په عربي او پارسي سرچینو کې د نوبهار په نوم وپېژندل شوه. په بامیان کې یې د درې د ودانیو او د خلکو د دیني او ټولنیز ژوند مهم بیان پرېښود. د جلالآباد تر څنګ یې د هډې له لوی بودايي مرکز څخه لیدنه وکړه او ولیکل چې زرګونه راهبان هلته په شاوخوا سلو خانقاوو کې اوسېدل.
څرنګه چې د هغه راپور ډېر دقیق دی، څېړونکي لا هم د دې سیمې د بودايي کنډوالو د پېژندلو او تفسیر لپاره ترې ګټه اخلي. د هغه زیارتي سفر افسانو ته هم لاره وموندله او د چینايي ناول لوېدیځ ته سفر الهام سرچینه شو.