د افغانستان په کلیو کې تر ټولو آشنا کلیواله ودانۍ کلا ده (په دري قلعه): څلورګوټې یا اوږده احاطه چې لوړ خټین دېوالونه لري او ډېری وخت یې په هر کونج کې یو ګرد برج ولاړ وي. دا کلمه له عربي «قلعه» څخه اخیستل شوې چې د حصار مانا لري، او د ډېرو ځایونو په نومونو کې پاتې ده؛ خو ډېری کلاګانې کورونه دي، نه جګړهییز حصارونه. کوټې د دېوال له دننني اړخ سره جوړېږي او دروازې او کړکۍ یې منځني ګډ انګړ ته خلاصېږي، نو یوه کلا د یوې کورنۍ څو نسلونه په ځان کې ځایولی شي.
دېوالونه په دودیز ډول له پخسې، یعنې پوړ پر پوړ خټې، یا له اومو خښتو جوړېږي او کله کله یې بنسټ له ډبرو اېښودل کېږي. څېړونکي وايي چې د کونجي برجونو لرونکې انګړدارې احاطې په دې سیمه کې ډېر لرغونی تاریخ لري: په همدې نقشه ودانۍ چې د میلاد نه مخکې دویمې زریزې پورې اړه لري، د افغانستان په شمال کې کیندل شوې دي. لویې کورنیزې کلاګانې ډېرې په سوېل ختیځ کې لیدل کېږي، او په ډېرو نویو کلاګانو کې برجونه یوازې په وړو نمادي ښایستونو بدل شوي دي؛ دا ښيي چې دا بڼه د کورنیو له ودې او د اړتیاوو له بدلون سره ځان برابروي.