غزني

د غزنویانو د دربار ځای او د هغو دوه مشهور منارونه.

غزني د کابل–کندهار پر لاره، د پلازمېنې نږدې ۱۳۶ کیلومتره جنوب ته او د شاوخوا ۲۲۰۰ مترو په لوړوالي کې پروت دی. له ډېر پخوا دلته یو کوچنی بازاري ښارګوټی و: چینايي زیارت کوونکی هیوان تسانګ په ۶۲۹ میلادي کال کې دلته تم شو، او تر لسمې پېړۍ پورې غزني د منځنۍ آسیا، ایران او هند ترمنځ پر لارو یو ګرم سوداګریز مرکز ګرځېدلی و.

د غزني طلايي دوره هغه وخت وه چې د غزنویانو (۹۷۷–۱۱۸۶ میلادي) پلازمېنه شو، چې یوه ترک‌تباره کورنۍ وه. د سلطان محمود په وخت کې دا امپراتوري په ایران کې له ري نیولې د هند تر شمال پورې غځېدلې وه، او د هغه دربار د فارسي شعر مرکز شو چې عنصري، فرخي او منوچهري غوندې شاعران یې راټول کړل؛ فردوسي هم د ژوند په وروستیو کې د محمود د پاملرنې هیله وکړه.

په ۱۱۵۰–۱۱۵۱ کلونو کې علاءالدین حسین غوري ښار ته اور واچاوه او مغولو په ۱۲۲۱ کې بیا ړنګ کړ. د غزنوي ښار تر ټولو مشهور پاتې شوني د ارګ ختیځ ته دوه د خښتو منارونه دي چې د سلطان مسعود درېیم او بهرامشاه نومونه پرې لیکل شوي. د هغوی ستوري ډوله بنسټونه لا ولاړ دي، خو لوړې تنې یې د شلمې پېړۍ په درشل کې ړنګې شوې؛ ورته نږدې په کیندنو کې یوه ماڼۍ هم وموندل شوه چې کیندل شوې د مرمرو تختې یې لرلې.

سرچینې

  1. ḠAZNĪ i. Historical geography — Xavier de Planhol, Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/ḡazni-i-historical-geography/
  2. ḠAZNĪ ii. Monuments and inscriptions — Roberta Giunta, Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/ḡazni-ii-monuments-and-inscriptions/
  3. GHAZNAVIDS — Clifford Edmund Bosworth, Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/ghaznavids/
  4. ḠAZNĪ — Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/gazni/

وروستۍ کتنه: October 2026