کندهار، د افغانستان یو له تر ټولو مهمو ښارونو او د کندهار ولایت مرکز، د یوې پراخې سیلابي مخروطي ځمکې سر ته نږدې پروت دی، هلته چې ارغنداب سیند له خپلې څانګې ترنک سره یو ځای کېږي، شاوخوا ۹۰۰ تر ۱۰۰۰ مترو په لوړوالي کې. دا واحه د غلو د کروندو، باغونو او بڼونو ده چې په ویالو او کاریزونو خړوبېږي؛ له ختیځ نه تر لوېدیځ نږدې ۷۰ کیلومتره غځېدلې ده او په سهېل کې د رېګستان د صحرا شګو ته رسېږي. کندهار له پخوا راهیسې د ایران له لوړې سطحې نه د هند نیمې وچې ته د یوې اصلي لارې پر سر یو څلورلاری دی.
زوړ کندهار او د قیتول غونډۍ
پخوانی ښار، چې شهر کهنه یا په پښتو زوړ ښار بلل کېږي، د اوسني ښار څو کیلومتره لرې د قیتول د ډبرینې غونډۍ په لمن کې پروت دی. کیندنو ښودلې چې خلک دلته له میلاد مخکې شاوخوا ۷۰۰ کال راهیسې مېشت وو، او کلا یې لږ تر لږه له میلاد مخکې شپږمې پېړۍ ته رسېږي. همدلته نږدې د هندي امپراتور اشوکا یو دوه ژبی یوناني او آرامي ډبرلیک په ۱۹۵۸ کال کې وموندل شو، چې له میلاد مخکې په درېیمه پېړۍ کې د هند پر لوېدیځه پوله د یوه مهم ښار شتون ثابتوي. یو بودايي ستوپه او دیر لا هم د غونډۍ پر سر ولاړ دي.
د کندهار نوم لومړی ځل د نهمې پېړۍ د عرب تاریخ لیکونکي بلاذري په اثر کې ښکاري. د دې نوم ریښه لا هم د بحث وړ ده: څېړونکو دا له لرغوني ګندهارا یا له هندو-پارتي پاچا ګوندوفارس سره تړلې، خو له سکندر سره یې عامیانه اړیکه علمي ملاتړ نه لري.
بابر، نادرشاه او احمدشاه
بابر کندهار په ۱۵۰۷ کال کې ونیو او په ۱۵۲۲ کال کې یې په بشپړه توګه خپل واک ته راوست. د قیتول په شمالي سر کې، په ډبره کې کیندل شوې پوړۍ چې د چهل زینې په نوم پېژندل کېږي، یوې کوټې ته رسېږي چې پکې د ۱۵۳۱ کال نېټې یوه فارسي کتیبه ده او د مغولي کورنۍ د بنسټګر تر واک لاندې سیمې پکې شمېرل شوې دي. په اوولسمه پېړۍ کې فرانسوي ګرځندوی تاورنیه کندهار د هند د کاروانې لارې پر سر یو لوی ښار وباله، چې صفویانو او مغولو پرې سخته سیالي کوله. نادرشاه په ۱۷۳۸ کال کې، د یو نیم کال محاصرې وروسته، زوړ ښار ونیو او ویجاړ یې کړ.
په ۱۷۴۷ کال کې احمدشاه دراني پاچا وټاکل شو او د کندهار په لوی جومات کې یې د پاچاهۍ نمادین مراسم ترسره کړل. هغه د احمدشاهي په نوم یو نوی ښار جوړ کړ چې پر سکو یې «اشرف البلاد»، یعنې «تر ټولو شریف ښار»، لیکل کېده. دوو اصلي سړکونو، چې په قایمه زاویه یو بل پرې کول، ښار په څلورو برخو وېشه، او د هغوی د تقاطع پر ځای یو ګنبدي بازار و؛ ښار یو نهه متره لوړ دیوال درلود چې شپږ دروازې یې لرلې. کندهار د ۱۷۷۰مو کلونو تر لسیزې پورې پلازمېنه پاتې شو، تر هغه چې کابل یې ځای ونیو. د احمدشاه اتهګوټیزه مقبره، چې شین کاشي لرونکی ګنبد لري، د خرقې شریفې، یعنې د پیغمبر د خرقې زیارت، تر څنګ ولاړه ده چې شاوخوا په ۱۷۷۰ کال کې جوړ شو.
باغونه او سوداګري
په نولسمه پېړۍ کې کندهار له هند او ایران سره ګرمه سوداګري درلوده. هندو او پارسي سوداګرو سلګونه دوکانونه لرل، او ښار به ډېرې وچې مېوې، په ځانګړي ډول انګور او زردآلو، او همداراز اسونه صادرول.
کندهار ولایت له ډېر پخوا راهیسې د افغانستان د انارو د کر د اصلي سیمې په توګه پېژندل شوی، او مېوه یې د لوړ کیفیت له امله ستایل کېږي. مخکښ ډول یې، کندهاري انار، له شاوخوا ۱۰۰۰ مترو په ټیټو لوړوالیو کې ښه وده کوي، او تر ټولو ډېر حاصل یې د ارغنداب په ولسوالۍ کې لاسته راځي. اقلیم یې نیمه وچ دی او په کال کې یوازې شاوخوا ۱۶۴ ملي متره باران اوري، نو ځکه باغونه په خړوبولو پورې تړلي دي.